Orgulho Tebes ho Eventu Olimpiku Nasional ba Ema Difisiente
Ba
dala uluk Timor-Leste realiza ninia jogu Olimpiku Nasional ba Ema
Difisiente foin lalais ne’e iha Dili, hodi fo oportunidade ba difisiente
Timoroan atu bele kompete iha jogu hirak hanesan atletiku, futébol no
bola duir ka “bocce”.
Hanesan
partisipante iha jogu bola duir ka “bocce” Aurelia Araujo ne’ebé mai
husi distritu Ermera kontenti no orgulho tebes ho nia partisipasaun iha
eventu ne’e. Tuir Aurelia ne’ebé wainhira sei kiik-oan hetan moras
polio no ikus mai aleja tiha Aurelia nia ain ne’e espresa nia
sentimentu “ida ne’e nudar oportunidade ne’ebé furak tebes mai ami
difisiente sira tanba foin primeiru vez ami bele hola parte iha eventu
desportu hanesan ne’e. Ho eventu ida ne’e signifika katak ami difisiente
mós hetan duni atensaun diak husi Governu no povu rai doben
Timor-Leste.”
Liu
tan Aurelia ne’ebé iha eventu ne’e hetan primeiru lugar hodi simu
medalla nebe oferese husi Ministra Solidaridade Sosiál, Domingas Alves
salienta liu tan katak, “eventu ida ne’e mós sai hanesan oportunidade
ida ba ami difisiente sira atu bele hasoru malun no estabelese ami nia
rede entre kolega sira husi distritu seluk nomos kolega sira husi nasaun
sira seluk hodi nune’e ami bele suporta malun nafatin iha ami nia
atividade ne’ebé relasiona ho difisiente nian.”
Aurelia
uluk sei ki’ik-oan impresivu tebes wainhira haree labarik barak
loro-loron ba eskola, nune’e nia mós husu ninia familia atu hatama nia
ba eskola. Ikus mai Aurelia hatudu duni ba nia familia katak maske ho
kondisaun difisiente maibé nia konsege remata duni nia eskola to’o nivel
sekundaria iha tinan 2007. No agora daudaun Aurelia mós planeia hela
atu tama iha Universidade.
La
haluha nia hato’o nia agradesimentu wa’in ba Governu Timor-Leste liu
husi Ministériu Solidaridade Sosiál (MSS) no Sekretáriu Estadu Joventude
Desportu (SEJD) no mos ba ema ka organizasaun sira inklui Igreja nomos
Governu Australia ne’ebé iha komitmentu makaas hodi promove direitu
difisiente liu husi atividade oioin.
Belun
difisiente ida seluk ho otas nurak hela maibé iha motivasaun ne’ebé aás
tebes hodi partisipa iha jogu Olimpiku foin lalais ne’e. Nia mak Aze
Madeira, tinan 8 husi distritu Liquica.
Haree
fali ba kotuk, Aze sofre difisiente wainhira nia sei kiik-oan, iha
tinan 6 (neen) liu ba, nia hetan moras isin manas maka’as ne’ebé ikus
mai afeta Aze nia saúde hodi halo Aze hetan difikuldade atu ko’alia ka
sai bilang.
Maske
moris ho kondisaun ne’e maibé ida ne’e la hamate Aze nia espiritu atu
partisipa iha eventu desportu nivel nasional nian. Aze ne’ebé sempre
akompaña husi nia inan doben Guilherminia Sarmento sente kontenti tebes
wainhira partisipa iha jogu bola duir ka “bocce” hamutuk ho nia kolega
sira husi distritu seluk.“Ida ne’e hanesan esperiénsia diak ida mai ami
nia oan, tan nia hetan oportunidade atu mai kompete iha jogu ne’e nomos
buka halo belun liu tan ho nia kolega sira husi distritu seluk, no husi
nasaun sira seluk,” hateten Sra. Guilherminia iha estadium Dili wainhira
akompaña nia oan Aze tuir jogu ne’e.
Aze
mós uluk tama iha eskola elementáriu iha tinan tolu liuba iha distritu
Liquica, maibé tanba deit nia hahalok nebe sempre halo ema sente komik
halo kolega sira seluk ladun iha konsentrasaun durante prosesu
aprendijazen iha klase laran.
Ho
razaun ne’e, Aze nia inan aman deside hodi hapara ninia estudu, tanba
sira sente moe konaba sira nia oan nia hahalok. Maibé, agora ba oin, Aze
nia inan-aman mós halo esforsu maka’as hodi hatama fila fali Aze ba
eskola.
Maske sei iha uma hela, Aze oras ne’e daudaun aprende hakerek no lee, nomos kontenti tebes hodi haree ka nonton dansa
no tinju. Aze nia inan, Guilermina hakarak loos atu haree Eventu
Nasional Olimpiku ba Ema Difisiente hala’o tinan-tinan, atu nune’e nia
oan Aze bele partisipa diak liutan. Liu tan Sra. Guilherminia salienta
katak, “Nudar inan, hau kontenti tebes bainhira hau haree Aze nakonu ho
alegria hamutuk ho nia kolega sira, maske ita haree sira nia kondisaun
ladun favorese atu halimar, maibé sira mós iha direitu hanesan ema
baibain”.
Nune’e
mós Sra. Guilherminia ho laran haksolok hato’o nia agradesimentu wa’in
ba Governu no povu Timor-Leste liu husi MSS no SEJD ba sira nia esforsu
maka’as atu promove direitu ema difisiente nian nomos ba Governu no povu
Australia ba sira nia laran luak atu tulun hodi promove direitu
sidadaun Timor-Leste ne’ebé moris ho kondisaun difisiente iha nasaun
foun ne’e.
Maria
Lola tinan 17, husi Raigua distritu Liquiça. Wainhira nia sei ki’ik nia
inan no aman mate no husik hela nia ba nia familia sira iha Liquiça
Raigua hodi kuidadu nia to’o nia boot.
Maske
ho kondisaun difisiente maibé Lola haka’as an hodi ba eskola no oras
ne’e Lola tuur iha primeira klase eskola Pre-Sekundaria iha Eskola
Katolika Liquiça, maske nia tenke laó maizoumenus km 6 husi nia uma ba
eskola loron-loron.
Lola
mós sente kontenti no orgulho tebes ba eventu desportu ba difisiente
ne’e. “Maske ba dahuluk hala’o iha Timor-Leste, maibé ami nia
partisipasaun maka’as tebes no halo ami sente hetan fatin duni iha
nasaun ida ne’e. Ami husu atu eventu ne’e bele kontinua nafatin iha
futuru, “ Lola haktuir.
Ikus
liu Lola mós hato’o nia obrigada wa’in ba parte hotu ne’ebé kolabora
ona hodi hala’o eventu ne’e liu-liu ba Governu Timor-Leste nomos Governu
Australia